26 آذر 1386 ساعت 16:50
سید سعید هاشم زاده 

وودی آلن:عشق و مرگ

اگر قرار باشد درباره او صحبت کنیم، شاید بیش از یک ماه باید به نوشتن ادامه دهیم.شخصیت او ،آثار سینمایی او و آثار نمایشی او هرکدام به تنهایی قابل تحلیل و تفسیر هستند....

اگر قرار باشد درباره او صحبت کنیم، شاید بیش از یک ماه باید به نوشتن ادامه دهیم و ده ها بار آثار او را مورد بررسی قرار دهیم.شخصیت او ،آثار سینمایی او و آثار نمایشی او هرکدام به تنهایی قابل تحلیل و تفسیر هستند همانا که در این موارد هم درباره او زیاد شنیده ایم و خوانده ایم.اما بحثی که تا بحال درباره وودی آلن مطرح نشده است نوع بازیگری اوست.
کمدین های بزرگ تاریخ سینما خود را در غالب شخصیتهای گوناگون قرار می دادند و شوخی هایشان را طبق شرایط محیطی خود تکرار می کردند.اینکه آلن را بازیگری صاحب سبک بدانیم کمی دور از انصاف است اما باید او را بازیگری صاحب اندیشه خاص نامید که در هر یک از فیلمها نقش خود را بازی می کند.نقشی تکراری اما قابل تامل و ستایش.وودی آلن به علاوه شاخصه کمدینهای بزرگ در سینمای کمدی سبکی را بوجود می آورد که دربازیگری هم از آن تبعیت می کند.آلن در کمدی های خود پارودی تئاتر را اجرا می کند و آن را به شوخی های مورد علاقه خود می افزاید.پارودی به معنای به تمسخر گرفتن آثار و اندیشه های  بزرگ و برای این هدف که آن اثر یا اندیشه را بهتر بفهمیم البته به علاوه شوخی هایی که خود او با این آثار و پرسش ها دارد...؟!شوخی هایی که او با مرگ،مسیح،خدا،برزخ و اخلاقیات می کند و حتی میزانسن هایی که او در به تمسخر گرفتن میزانسن های بزرگ تاریخ سینما می چیند و آن را به شوخی می گیرد مانند به تمسخر گرفتن بعضی از میزانسنهای نیم رخ موجود در فیلمهای برگمان...!
او از طریق همین تفکرات که خود خالقش است و بر آن سیطره کامل دارد نقش خودش را ایفا می کند و به دلیل تسلط بر متن و میزانسن، خیلی خوب از پس نقشهایش بر می آید.آلن در اکثر فیلمهایش خود را به جای شخصیت اصلی می گذارد.شخصیتی که در اکثر آثار آلن ویژگی های خاص خود را دارد: ساده لوحی،جذاب بودن(که با چهره آلن اصلا سنخیتی ندارد)،متفکر بودن(که با ساده لوحی آلن سخت در تناقض است)و.....
او با وجود این ویژگی ها  در اجرا از تکنیکهای خاص خود بهره می برد که بارز ترین آن گریم هایی است که بر روی چهره خود انجام می دهد(بیاد بیاورید ریش مضحک او را در بخشی از "موزها").تند صحبت کردن، شانه بالا انداختن،حرکات دست معروفش و دستپاچگی همیشگی اش چند نمونه از خصوصیات بارز بازی اوست.
آلن در فیلمهای معروف و مطرح خود که اکثر آنها را در دهه های نخست فیلمسازی خود کار کرده این خصوصیات را تثبیت می کند و تا به امروز آن را تکرار می کند اما تکراری که تبدیل به کلیشه نمی شود.مانند صحنه های دزدی او در فیلم  "پول را بردار و فرار کن" که کیفی را می دزدد و بعد می بیند که داخل آن زنجیر است!
یا اینکه از صابون اسلحه ای می سازد و بعد در باران اسلحه صابونی تبدیل به کف می شود...و از این دست شوخی ها که باعث می شود ما تمرکزمان را از تکراری بودن شخصیت او برداریم و به موقعیت های به وجود آمده بخندیم.
وودی آلن با آگاهی فوق العاده خود این شاخصه ها را کنار یکدیگر قرار می دهد تا بتواند بازی خود را ارائه دهد اما آیا چهره واقعی آلن هم دارای بار طنز است یا اینکه او تنها با استفاده از موقعیتها تماشاچی را به خنده وادار می کند؟... چهره او را به یاد بیاورید:عینک کائوچویی ، موهایی ژولیده و... به این نتیجه می رسیم که چهره خود او  نیز دارای بار طنز است.اما یکی دیگر از ارزشهای بازی آلن این است که وی از چهره خودش به خوبی استفاده می کند و(به علاوه موقعیتی که از آن صحبت شد) با دیالوگهای کمیکش از آن بهره وری بیشتری می کند و به بار طنز آن می افزاید.
مخاطب آلن همیشه یا بهتر بگوییم اکثر اوقات به حرکاتش می خندد اما هیچگاه با او درگیر نمی شود و نسبت به او احساساتی نمی شود.اشتباه نکنید، این خصیصه مربوط به ضعف بازی او نمی شود بلکه هدف او در بازیگری همین است که مخاطب را درگیر نکند.خود او به شوخی می گوید:(دوست ندارم در قلب مردم زندگی کنم بلکه ترجیح می دهم در آپارتمان خود زندگی کنم.) و ما با آگاهی که از نوع صحبت او داریم یعنی هنگامی که می خواهد حرف جدی بزند آن را به صورت طنز مطرح می کند به این نتیجه می رسیم که وودی آلن  قصد این را ندارد که ما را به گریه بیندازد یا اینکه ما را تحت تاثیر قرار دهد بلکه به دنبال این است که دغدغه هایش را به صورت طنز مطرح کند و این ویژگی هم جزو ویژگیهای فراوان اوست.     

ارسال به دوستان بازدید: 2012