برتولت برشت نویسنده سوسیالیست آلمانی كه به گفته ژان پل سارتر بزرگترین نویسنده قرن معاصر است نمایشنامه ای معروف دارد به نام آنكه گفت آری و آنكه گفت نه. این نمایشنامه روایتی است اپیزودیك كه مورد علاقه شخص برشت است. آنكه گفت آری اپیزود اول نمایشنامه شامل داستانی است از پسری كه برای گرفتن دارو بخاطر مادرش باید از كوهی عبور كند اما در وسط راه تاب نمی آورد و رسم بر این است كه اگر در راه كسی تاب نیاورد باید از دره به پایین پرت شود (!) پسرك به این رسم آری می گوید و از دره به پایین پرت می شود و در اینجا اپیزود اول كار بدون هیچ گونه منطقی پایان می یابد اما اپیزود دوم تا آنجایی كه رسم دره مشخص می شود مانند اپیزود اول مو به مو پیش می رود كه در آنجا پسرك به رسم دره نه می گوید! یعنی آنكه گفت نه و در مقابل رسم و رسوم و افراد آنجا می ایستد و راه را باز می گردد. برشت درس بزرگی را كه تاریخ در جای جای خود تكرار می كند را به ما می آموزد درسی كه تغییر رسم پیشین را طلب می كند و به ما یاد می دهد كه اگر تصمیمی گرفته ایم باید پای آن بایستیم و نباید با هر چیزی كنار بیاییم.
جشنواره های فجر امسال با نگاهی اجمالی به جراید گوناگون جشنواره هایی پر اعتراض و به قولی تحریم شده قلمداد می شوند. جشنواره ی تئاتر فجر با آن نامه ی جنجال برانگیزش درباره اعتراض به حضور پیتر بروك و جشنواره فیلم فجر با نامه های متعدد و انتقادهای رسانه ها و منتقدین و فیلمسازان و بازتابش در جراید جنجال ها آفریده و حداقل در فضای رسانه ای این دو جشنواره حال و هوای خوبی پیدا نكرده اما حقیقت غیر از این است. از نزدیك شاهد دو جشنواره تئاتر و سینما حداقل تا بدین جا بوده ام و تا توانسته ام فیلم ها و تئاتر ها را پیگیری یا مشاهده می كردم. خریده نشدن بلیط و تحریم خریداری آنها توسط تماشاگران جزو اخبار و شایعه ی مهم جشنواره است كه جالب است بدانید بلیط های مهمان یا اضافی كه همه آن را براساس تحریم می پندارند تنها بلیط هایی بوده است كه از نمایش ها و فیلم های مشخصا ضعیف باقی مانده كه حتی در جشنواره های سال پیش نیز اینگونه بوده است و باز جالب است بدانید كه جشنواره تئاتر امسال در سالن هایی چون ایران شهر یك و دو و چهار سو و سایه و قشقایی بسیار پر بیننده است و فجر سینما كه تازه آغاز شده است. اما بحث چیز دیگری است. در سالن مطبوعات فیلم فجر و متعاقبا در چند تالار نمایش شاهد حضور افرادی بودیم كه دست به نقد و تحریم و افترا و ... به جشنواره ها زده بودند آن هم در یك جراید نه كه در چند جراید معتبر كه البته هیچ كدام از این تحریم ها مستقیم نبوده و اكثر آن غیر مستقیم انعكاس یافته است. این افراد كه بیشتر شامل بازیگران و منتقدان بودند با چهره هایی متفاوت در رسانه ها ظاهر می شوند و خود با چهره ای دیگر در جشنواره ها و سالن هایشان حضور می یابند كه شاید این مساله پرسش این مقاله است! برشت به راستی می آموزد كه تصمیم هنگامی كه گرفته شد راه بازگشتی نیست اما این هنرمندان یا منتقدان دو لبه و شك برانگیز رفتار می كنند . مقاله ها و گفته هایشان با عملشان یكی نیست یا اینكه همه ی نوشته ها و گفته هایشان شایعه است كه گوش ما را از آن پر كرده اند؟! به هرحال موافق بودن یا مخالف بودن و آری گفتن یا نه گفتن مساله نیست شاید مساله اساسی كه مطرح است حضور یافتن و سپس كوچك شمردن و به اصطلاح تحریم كردن است كه معنایی ندارد چه به لحاظ مضمونی چه به لحاظ ساختاری ! امیدواریم این منطق اصلاح شود.