مراسم رونمایی کتاب "مردگان باغ سبز" با حضور جمعی از علاقه مندان در تالار مهر حوزه هنری برگزار شد.

محسن مؤمنی شریف، رئیس حوزه هنری در این مراسم گفت: تاریخ و ادبیات کاملا در همسایگی هم رشد می کنند. تجربه ما در ایران نشان می دهد ادبا و نویسندگان در انتقال حوادث، میان عامه مردم نقش پررنگ تری نسبت به تاریخ نگاران بازی می کنند.

وی افزود: ادبیات یکی از مهم ترین منابع تحلیل تاریخ است. تاریخ غیر تخصصی نیز به نوبه خود در حوزه ادبیات و سوژه های داستانی جا می گیرد. اما متاسفانه حوزه تاریخ و حوادث گذشته کمتر مورد توجه نویسندگان ما قرار گرفته است.

رئیس حوزه هنری به هنرمندان توصیه کرد این مقوله را جدی بگیرند و خاطر نشان کرد: تاریخ باید دغدغه نویسندگان باشد. لازم است نویسندگان برای انتخاب سوژه های خود متوجه خرده فرهنگ های کشور باشند و به روایت زندگی مردم از دیدگاه تاریخی و فرهنگی بپردازند.

مؤمنی در ادامه به کتاب "مردگان باغ سبز" اشاره کرد و تصریح کرد: تاریخ یک ساله حکومت فرقه دمکرات در ایران حاوی اطلاعات بسیار ارزشمندی است ولی با این حال در ادبیات ایران به خوبی بازتاب داده نشده است. به عنوان مثال درس بزرگ تاریخ در این مقطع این است که اتکا به نسخه های بیگانه برای حل مشکلات داخلی همیشه منجر به شکست می شود. در عین حال مردم ایران فارغ از اقلیت های قومی، همیشه مدافع وحدت ملی خود بوده اند.

مؤمنی در پایان گفت: نثر ساده و صمیمی، حضور زندگی و پرداختن به آداب و رسوم مردم، از مهم ترین ویژگی های رمان "مردگان باغ سبز" است.

کاوه بیات، پژوهش گر تاریخ معاصر نیز کتاب را از دیدگاه تاریخی بررسی کرد و گفت: بایرامی در این کتاب تا حدود زیادی به سیاه نمایی حکومت پهلوی در مقابل فرقه دموکرات پرداخته است.

وی افزود: این کتاب روایت شخصی محمدرضا بایرامی است و در مواردی دیده می شود که به دشمنان اعضای فرقه دموکرات تریبونی برای دفاع داده نمی شود. حتی دوستان غیر هم حذب نیز، مجال سخن پیدا نمی کنند. به عنوان مثال، حذب توده از تشکل هایی بود که در آن دوره زمانی از اهداف فرقه دموکرات دفاع می کرد اما در این کتاب رابطه این دو حذب تیره تصویر شده است.

بیات همچنین اصطلاح "لباس شخصی ها" را مورد تحلیل قرار داد و خاطر نشان کرد: شاهد آن هستیم که در کتاب به کرات از این اصطلاح استفاده می شود. در صورتی که در آن زمان، حکومت مرکزی ایران هنوز به این درجه از تکامل نرسیده بود که مزدوران آدم کشی را تحت عنوان "لباس شخصی" به استخدام در آورد تا دشمنانش را حذف کنند.

این پژوهش گر تصریح کرد: "مردگان باغ سبز"، از کشتار و تلخی ناشی از به پایان رسیدن دوره حکومت آذربایجان سخن گفته شده است. ولی از خون ریزی که در فرآیند به قدرت رسیدن فرقه در منطقه ایجاد شد، حرفی به میان نیامده است.
 
کاوه بیات سخنانش را این چنین به پایان برد: وقتی که تاریخ اجازه ظهور ندارد باید برای سخن گفتن به ادبیات پناه برد.

رضا امیرخانی در مراسم رونمایی کتاب حضور یافت و در سخنان خود گفت: رمان نویس باید تاریخ دان و جامعه شناس باشد. اما همه کار رمان، تاریخ و جامعه شناسی نیست. در نهایت این نویسنده است که شرایط و ویژگی های شخصی اش را در رمان بازتولید می کند.

وی تلقی شخصی خودش از رمان را این چنین تشریح کرد: کار بایرامی تلاقی دو جریان آرمانگرا و غیر آرمان گرا در بستر جامعه است. زیرا سیاست در ذات خود غیر آرمانگرا است و اما هنر کاملا آرمانگرا است. بایرامی این دو نوع تفکر را روبروی هم قرار داده است.
 
امیرخانی ادامه داد: بالاش، قهرمان این رمان یک هنرمند است، اما جامعه به او اجازه نمی دهد هنرش را در راه یک امر آرمانگرایانه خرج کند. او وارد جریان های سازش کار می شود و از صدایش برای اهداف سیاسی استفاده می کند.

نویسنده کتاب "ارمیا" در پایان خاطر نشان کرد: برداشت نمادین من از رمان این است که با مرگ "بالاش"، در واقع فرهنگ می میرد. زیرا او نماد هنر و فرهنگ است. این بدان معناست که نخستین قربانیان جامعه سیاست زده، اهالی فرهنگ هستند. این حرف متعلق به دهه سی نیست بلکه دقیقا ابتلای جامعه امروز ما نیز هست. اگر نقد ها به سمت سیاستزدگی برود ما در میان مدت، دچار تولد آثار بی نظر و بی موضع می شویم.