چسبی به نام زخم/سروده سید احمد حسینی/ انتشارات هنر رسانه اردیبهشت

چندی پیش گذرم افتاده بود به یکی از کتاب فروشی های تخصصی شعر! آری شعر در کشور ما به تازگی دارای ناشر تخصصی و کتاب فروشی تخصصی شده است و احتمالا به زودی صاحب خواننده ی تخصصی نیز خواهد شد. بگذریم این کتاب فروشی پر فروش ترین کتاب های شعر ماه اخیر را اعلام کرده بود. در بین این نام ها نام کتاب چسبی به نام زخم، سروده سید احمد حسینی نیز به چشم می خورد که اتفاقاً در رتبه دوم ایستاده بود. چنین خبری قطعاً برای شاعر آن بسیار خشنود کننده است و به همان قطعیت برای خوانندگان  تخصصی و غیر تخصصی شعر باعث کنجکاوی است و برای شاعران موجب غبطه!
البته بنده، پیش تر از این خبر، کتاب را دیده بودم وتنها بعد از آن، کنجکاو شدم کتاب را با دقت بخوانم. برای آشنایی شما به اختصار چسبی به نام زخم را معرفی می کنم.
چسبی به نام زخم را هنر رسانه اردی بهشت به چاپ رسانده و و تاریخ انتشار آن نیز 1389 است این کتاب مجموعه غزل است و ظاهراً سی و هفت غزل را به خوانندگان معرفی می کند . چند نکته در باره این کتاب
1.    در این کتاب خبری از اوزان بلند- که معمولاً دوره ای اند و کم سابقه در گذشته ادبی ما- خبری نیست. به عبارتی حسینی از این امکان برای نوسرایی بهره گرفته است یا بهتر بگوییم نیازی به استفاده از آن را در شعر خود حس نکرده است. همین موضوع باعث می شود شعر حسینی به اوزانی راه یابد که به گوش مخاطب عام و خاص آشناست؛ بنابر این شاعر در این عرصه کاری سهل- به مراتب شدید تر – ممتنعی را پیش رو دارد.
2.    حسینی شاعری متعهد به تغزل است. به اعتقاد بزرگان تغزل روح غزل است و بدون آن غزل، غزل نیست؛ قطعه ای است با قافیه ای اضافی! حسینی توانسته در این روزگار غزل بسراید و از اجتماع نیز دور نباشد. توضیح بیش تر این که بسیاری از استعدادهای ژرف این روزگار به بهانه ی تعهد اجتماعی غزل را از روح آن جدا کردند و تشویق آنی حضار را به خلوت خوانی خوانندگان فرداهای پیش رو ترجیع دادند. اما حسینی سعی دارد غزل بگوید:
پیش من بنشین من از ایل و تبار گریه ام
پیش من . . . که سالها در انتظار گریه ام
پیش من . . . شاید که چشم مست تو کاری کند
سال ها در انتظارت من خمار گریه ام
فصل ها نا مهربان تو مهربان باش و بمان
پیش من بنشین که من ابر بهار گریه ام
3.    حسینی شاعر تداعی هاست . برای توضیح این موضوع به ذکر حکایتی بسنده می کنم. عزیزی تعریف می کرد. در یکی از مناطق ترک نشین کشور، روزهای عاشورا و تاسوعا وقتی مردم برای سوگواری گرد هم می آیند، مداح یا واعظ برای این که مجلس سوگ را اداره کند، نوحه یا ذکر مصیبت نمی خواند بلکه فقط یک کلمه از کلمات کلیدی واقعه ی عاشورا را به زبان می آورد او سکوت می کند اما ناله عزاداران مجلس را در بر می گیرد. همین که سوگواران کمی آرام شدند، وی کلمه ای دیگر را به زبان می آورد و باز مجلس غرق ماتم می شود. در واقع وی لزومی به ذکر مصیبت نمی بیند و همین کلمات منقطع آنچه را که باید برای حضار تداعی می کند.
یکی از دلایل اقبال خوانندگان به شعر حسینی نیز همین تداعی هاست . این تداعی ها کار شاعر را آسان می کند.
عرفان لایت مزه نعنا نمی دهد
امروز روز گوش به فردا نمی دهد
یوسف میان چاه اگر خود کشی کند
خود را ولی به دست زلیخا نمی دهد
این روزها ببین که همه بی هوییتیم
دیگر کسی ندای خدایا نمی دهد
شاید منتقد خوش قریحه – این ترکیب پاراداکسیکال یا بهتر بگویم متناقض نماست!- بتواند برای هر کدام از این مصرع ها، مصرع های دیگری را پیشنهاد دهد که از نظر روابط بین اجزا و ترکیبات منطقی تر از شکل فعلی باشد اما شکل فعلی شعر نیز آنچه را که باید به ذهن مخاطب منتقل می کند.
4.    اجازه دهید در این مورد از عیوب احتمالی شعر حسینی مثال بزنم. حسینی شاعری خوش قریحه اما کم تجربه است و بی تردید در شعرهای آتی حسینی از این موارد کم تر دیده خواهد شد. شاعر این مجموعه گاه با سپردن مجال تأویل به خواننده او را دچار سردرگمی در مفهوم می کند. به عبارت بهتر معنا را بیش از اندازه به تعویق می اندازد.
مستی چشمان تو این روزه را باطل نکرد
بین ما حد و حدود "ربنا" معلوم شد
البته ناشر محترم به اشاره ی مولف کلمه ی ربنا را برجسته کرده است تا به خواننده در فهم شعر کمک کند اما باز هم ابهام در معنا باقی می ماند.


یا:
مستحب یا واجب است این که تو را سجده کنم
پاسخ این حرف ها با یک "چرا" معلوم شد
به راستی خواننده عام یا حتی خاص چگونه می تواند از این بیت به منظور شاعر دست یابد؟
دیگر این که گاهی حشو های ابیات قابل چشم پوشی نیست
می خواستم ببوسمت اما ولی نشد . . .
بین اما و ولی باید یکی را انتخای کرد.
یا:
این روزها از چشم هایت می نویسم
تنها برای تو برایت می نویسم
بین برای تو و برایت یکی را باید برگزید. البته اگر وزن اجازه می داد و یکی از این ها تکرار می شد، به زیبایی شعر می افزود: مثلا: تنها برای تو برای تو نوشتم!
و حرف آخر:
کتاب نام چسبناکی دارد اما این نام به محتوای کتاب نیز می چسبد؟!