احوالات انسان را در این روزگار بیش از همه سینما به تصویر می کشد و با قدرت به تصویر کشیدن لایه های زیرین هر داستان بهترین ابزار کنکاش بشر در احوال خویش است. این روزها اذهان نیمی از مردم جهان درگیر جنگ است و نیم دیگر به صلح می اندیشند. تقابلی که هر دو سو خود را خیر می دانند و بر ان پافشاری دارند. و سینما در این میان از افکار هنرمندانی بر می خیزد که باید فرهیخته جوامع خود باشند و گاه راهبر آن ها.
نامه هایی از آوو جیما فیلمی است که فیلم نامه ی آن را یک ژاپنی نوشته و کارگردانی اش را پیرمرد خستگی ناپذیر هالی وود " کلینت ایستوود" به عهده داشته است. محصولی مشترک از آمریکا و ژاپن در باره ی جنگی که که این دو طزف دعوای آن بوده اند. در ان جوان های شان را از دست داده اند و آبادی هایشان را ویران یافته اند. جنگی که شاید از تلخ ترین خاطرات تاریخ بشر باشد. فیلم لبه دوم تیغی است که قرار است این حادثه ی دلخراش تاریخی را کالبد شکافی کند. فیلم اول این مجموعه " پرچم های پدران مان" روایت امریکایی این ماجراست که اصلا به خوبی نیمه ی دوم خود که روایت ژاپنی هاست شسته رفته و خوب از کا در نیامده. اما در کل نگاه بی طرف این مجموعه به جنگ ستودنی.
"ایستوود" که گویا نقطه استثنای نمودار رو به افول کارگردان های مسن در سینمای دنیاست. در سن 70 سالگی یکی دیگر از شاهکار های ارزشمندش را می آفریند. فیلم در مقایسه با نیمه ی آمریکایی اش زبان گویا تری در روایت دارد. داستان کشکش خود را حفظ می کند و از سوی دیگر به راحتی مخاطب را با فضای فکری حاکم بر ارتش زاپن در جنگ جهانی دوم آشنا می کند. نامه های آووجیما به عنوان یک فیلم جنگی زمان کمی را به صحنه های نبرد داده و به جای نمایش کشته شدن آدم ها تماشاچی را به دنیای آدم هایی که قرار است کشته شوند می برد. ترفند اصلی فیلم نامه نویس در همین نکته است. داستان تماشاچی را درگیر سرباز ها می کند. آن ها که گاهی در فیلم های جنگی از کشته شدن آن ها لذت می برند ، آن قدر به مخاطب نزدیک می شوند که دیگر مردن شان با شیوه های لنگ در هوای هالی وودی لذت بخش نیست که هیچ زجر آور است. اما این تمام تلاش فیلم برای به رخ کشیدن چهره ی کریه جنگ نیست. داستان فیلم تنها روایت آدم های بی چاره ای نیست که به جنگ کشیده شده اند.
جنگ پیچیده ترین موقعیت های تاریخ بشر را می آفریند. و اخلاق انسانی است که در پیچ و خم این پیچیدگی ها از دست می رود. و این انسان ها هستند که خواه مقصر در ایجاد چنین موقعیت هایی و خواه به اجبار قرار گرفته در آن دست به جنایت می زند. رنگ می بازند. می ترسند. اعتماد می کنند. خیانت می کنند. رحم می کنند یا خباثت. فیلم سربازان مختلف ارتش ژاپن را در کنار هم روایت می کند . نه اتهام می زند و نه بی دلیل می ستاید. داستان تنها از حال و هوای ان جنگ نشات گرفته اما در حقیقت این فیلم نه بیانیه ای در دفاع از ژاپنی هاست و نه لایحه ای در محکومیت آن ها. فیلم بیانیه ی بلند بالایی است در مذمت جنگ و هر چه با خود می اورد.
قهرمان های داستان. میهن پرستان ژاپنی هستند که برخلاف قهرمانان جنگی دشمن را نابود نکرده اند. بلکه در حفظ جان هم میهنان خویش در جنگ کوشیده اند. شخصیت پردازی ها و سرنوشت شخصیت های فیلم هم تایید دیگری بر نگاه "ضد جنگ" فیلم است. فرماندهی که روال سنتی جنگ را می شکند . و با نو آوری سعی در تغییر نتیجه ی جنگ دارد شاید شخصیت نا آشنایی در فیلم های جنگی نباشد. جنگی های که هالی وود می سازد پر است از این دست فرماندهان دل سوز که برای نجات سربازان شان به هر خطری دست می زنند و آن قدر باهوشند که گاه فیلم جنگی را گونه ی معمایی نزدیک می کند. اما همه ی ان ها در پایان فیلم پیروزمند از فراز تپه ای زوال دشمن را نظاره می کنند و گاهی هم به سبک لوک خوش شانس به سمت غروب خوزشید رهسپار می شوند. اما فرمانده با کیاست فیلم تا آخرین نفس می جنگد و در آخر با اسلحه ای که از دوستان آمریکایی اش پیش از جنگ هدیه گرفته بود خود را می کشد تا اسیر دشمن نشود و در خاک مقدس کشورش ژاپن بمیرد.
فیلم از سوی دیگر نگاه استعماری دولت ژاپن و تفکر سامورایی سربازان و فرماندهان ژاپنی را به نقد می کشد اما خط مرز آن را با وطن پرستی مشخص می کند. فرمانده با کیاست ژاپنی درست روی این خط مرزی ایستاده . جای که فرمان عقب نشینی او از سوی فرماندهان زیردست اش ننگ شمرده می شود و دستور خودکشی جمعی صادر می کنند را مقایسه کنید با تلاش های تا لحظه ی آخر او برای جنگیدن با شرافت و برای میهن اش و اصرار او به مردن در خاک وطن اش. یا استدلال فرماندهان در مقدس بودن جزیره و اصرار آن ها به حفظ ان و نگاه فرمانده که می گوید: هر یک روز که جزیره بیشتر مقاومت کند و زن و بچه های ما یک روز بیشتر در آرامش زندگی می کنند. فیلم نوع نگاه خرافه گونه ی ژاپنی ها در جنگ را کاملا زیر سوال می برد. رفتار میلیتاریستی ان هار در دوران جنگ با مردم خودشان را اما تمام این ها را از دل جنگ می بیند . این رفتار را مسبب و در جایی زاییده ی جنگ می خوانند و آن را نکوهش می کند.
نامه های آووجیما فیلمی است که از گذشته ای روایت می کند که شاید در انتظار نسل امروز باشد و یا برای آینده ای نه چندان دور رقم خورده باشد. فیلم سعی دارد با نکوهش اشتباهات گذشته بشر امروزی را از تکرار ان ها باز دارد.