پیشینه و ریشه عید نوروز در تاریخ گم می شود و به عصر اساطیر بازمی گردد به عبارتی نوروز در بستر اساطیر متولد می شود و در عالم واقعیت تا امروز به زندگی پرفراز و فرود خویش ادامه می دهد.ایرانیان پایه گذاری نوروز را به جمشید فرمانروای عصر اساطیر ایران می رساندند به گفته حکیم فرزانه توس:
به جمشید مرگوهر افشاندند
همان روز را روز نو خواندند
اگر سرمنشا نوروز عصر اساطیر نباشد، ادامه حیات این جشن باستانی و زندگانی شگفت انگیز آن قطعاً اسطوره است.
روزگاری ایرانیان زرتشتی نوروز را گرامی می داشتند و با پاکیزه کردن جان و تن به پیشواز این آیین شکوهمند می رفتند خانه تکانی می کردند و در شب عید آتش می افروختند و پلیدی ها ویژگی ها را از اطراف خویش دور می کردند نوروز روز نخست سال خورشیدی ایرانی بود تقویمی که تا امروز بی تردید دقیق ترین گاه شمار جامعه بشری است.
پیش از اسلام عموماً مبدا سال خورشیدی سال تاجگذاری فرمانروایان ایرانی بوده و ماه های سال خورشید همین ماه هایی بود که امروز در تقویم ایرانی کار بود دارند هر چه بود آداب، آیین و باورهای ایام نوروز بخش از زندگی و هستی انسان ایرانی بود و نوروز باشکوه ترین عید ایرانیان بود به همین خاطر از آن با عنوان نوروز بزرگ یاد می شد.
پس از سقوط ساسانیان و مسلمان شدن ایرانیان نوروز نیز مانند ایرانیان دین تازه را با آغوشی باز پذیرفت و قرآن کریم زینت بخش سفرهای نوروزی شد اسلام هم این جشن فرخنده و پویا را ارج نهاد و آن را تایید کرد روایت های زیادی از پیشوایان معصوم ما (س)بر جای مانده است که نوروز را روزی نیکو می دانند در جلد سوم کتاب "من لایحضره الفقیه" آمده است: در روز نوروز به حضرت علی (ع) گفته شد "الیوم نیروز" ایشان فرمودند: "اصنعوا کل یوم نیروزا" هر روز را نوروز کنید امام صادق (ع) هم سفارش کرده است در روز نوروز جامه های پاکیزه بپوشید و تن خویش را خوشبو سازید.
در دوره اسلامی ایران، ایرانیان حتی در سخت ترین شرایط مانند روزگار تاخت و تاز مغولان نوروز را پاس داشتند و بدین وسیله در تهذیب اخلاق و زیبا کردن زندگی خویش کوشیدند و یکی از عناصر اصلی هویت ملی خویش را حفظ کردند در دوره اسلامی تقویت ایران باستان حفظ شد و مبدا آن هجریت پیامبر گرامی اسلام (ص)از مکه به مدینه قرار گرفت و در اینجا هم نوروز و گاه شماری ایرانی بزرگ ترین حادثه جهان را پذیرفتند و اصالت خود را صد چندان کردند و برای ادامه زندگی خود راه تازه ای یافتند.
در دنیای جدید نوروز غذاها، لباس ها، باورهای انسانی و آداب و آیین بومی و جهانی را پذیرا شد و با حفظ جوهره خویش قدم در مسیری تازه گذارد، در سرزمین های تحت سلطه کمونیست ها (تاجیکستان، آذربایجان و ...)مدتی صبر کرد و خاموش شد و با فروپاشی کمونیسم بار دیگر ققنوس وار سر بر آورد و حیات جاودانه خویش را ادامه داد آخر این مشیت الهی است که هر چیز زیبا، پویا و انسان ساز باقی بماند و هر چه نازیبا و ناپویاست، عمری کوتاه و زوال پذیر داشته باشد.
نشاط و شادمانی نوروزی متین و بالنده است دید و بازدیدهای نوروزی کارکرد اجتماعی شگفت انگیزی دارد خانه تکانی و نظافت هم کاری اهورایی است نوروز در آغاز بهار آمده است و یقیناً خداوند آفرینش زمینی را با بهار آغاز کرده است شیعیان نوروز را روزی می دانند که حضرت علی (ع)در غدیر جانشین پیامبر شد و در این روز حضرت آدم (ع)خلق شده است.
پایان بخش ایام نوروز روز سیزده بدر یا روز طبیعت است در این روز سبزه ها را به آب های روان عرضه می کنند و به دیدار طبیعت می روند خانه ها را بار دیگر نظافت می کنند و پاکیزه می دارند آخر در باور ایرانیان دیوها و پلیدیها فقط در مکان های ناپاک می مانند و فرشتگان خوبی ها و لوازم پاکیزه و بهداشتی را برمی گزینند تا چند دهه پیش مردم سیزده بدر را بر روی پشت بام ها یا در میان باغ ها و مزارع اطراف شهرها و روستاها سپری می کردند سیزده بدر هم با دنیای امروز کنار آمد و با وسایل نقلیه امروزی کنار آمد و سازش کرد به همین علت است که در این روز هزاران خودرو به شکل تفریح رفتن جدید نه به شکل سنتی و قدیمی چند سال پیش، عازم سفر و دیدار با طبیعت می شوند، سیزده به در هم راز ماندگاری خود را در این تحول و پذیرش دنیای جدید دیده است، آخر نوروز ایرانی نماد سازگاری و استواری و استمرار حیات ملت ایران است.
نوروز مدرسه ای است که می توان از آن درس ها آموخت، درس خداپرستی، درس توجه به آخرت و معاد، درس زندگی و شادمانگی اصیل، درس اجتماعی شدن، درس صله رحم و دید و بازدید درس استراحت، آسایش، درس کنار آمدن با دین ها و آیین های تازه و ...در چند سال اخیر افزون بر ایرانیان و کسانی که در حوزه فرهنگی ایران جای دارند در کشورهایی نظیر ازبکستان و ترکیه نیز نوروز به رسمیت شناخته شده است و نوروز رفته رفته عیدی جهانی می شود این جهانی شدن قطعاً یکی از توانایی های کشورها به منزله بزرگ ترین کشور نوروز گزار است کشوری که نوروز در آن متولد شده است و یکی از نمادهای هویت ملی آن است.