شعر انقلاب اسلامی و بزرگداشت قیصر امین پور

همزمان با برگزاری نمایشگاه بین المللی کتاب, برپایی نشست های ادبی سرای اهل قلم استقبال چشمگیری از سوی علاقه مندان به ادبیات  را در پی داشته است به نحوی که بعضی از اوقات مسئولین این جلسات مجبورند در را به روی بازدید کنندگان ببندند تا ازدحام بیش ازحد آنان مانع از ادامه مراسم نشود.
یکی از این نشست ها که برگزار کنندگان آن مجبور شدند در ورودی سرای اهل قلم را بندند نشست «شعر انقلاب اسلامی و بزرگداشت قیصر امین پور» بود که با حضور «دکتر فاطمه راکعی» شاعر برجسته دوره انقلاب، "دکتر بهمن قبادی" استاد دانشگاه , "دکتر سنگسری" استاد و عضو هیئت علمی دانشگاه به همراه   "بهمن خلیفه" مجری و کارشناس برگزار شد.
در ابتدای این مراسم دکتر سنگسری با اشاره به اینکه باید مشخص کنیم شعر انقلاب را در چه بازه زمانی بر رسی می کنیم و از چه تاریخی این نام را برای آن انتخاب کردیم، گفت : آیا ما بعد از وقوع انقلاب باید این جریان را بررسی کنیم و یا اینکه می خواهیم گسترده تر ببینیم و از سال 42  نام شعر انقلابی را بر روی اشعار مان بنهیم؟
وی در ادامه اشاره کرد: آیا جغرافیای شعری مورد نظر است؟ یعنی اینکه آیا شعری که فقط در ایران به زبان فارسی نوشته شده شعری انقلابی است و یا اشعاری که به زبان های غیر فارسی در وصف انقلاب سروده شده اند هم در این تقسیم بندی جای می گیرند؟
عضو هیئت علمی دانشگاه خاطر نشان ساخت : تفکر پیرامون این پرسش ها می تواند ما را به این نتیجه برساند که اصولا شعر انقلاب "شعری است که در قلمرو ارزش ها و باور های یک شاعر شکل می گیرد که شامل بعد انتقادی و باور , حوزه ملیت و نوع گره خوردگی و هویتی که مجموعه هویت و فرهنگ او را می سازد", می باشد. اما ذکر این نکته نیز ضروری است  که اصولا هر چه در حوزه هنر است تعریف گریز است و شعر از همه تعریف گریز تر می باشد.
وی در ادامه با خواندن شعری از قیصر امین پور, اشاره کرد: قیصر از آن دسته شاعرانی است که بر این باور بود که "به تعداد شعر جدید موفق , تعریفی جدید برای شعر داده می شود." ما حتی امروز نمی توانیم بگوییم عنصر خیال,عنصری تعیین کننده در شعر است, چرا که در عرصه های دیگری همچون سینما و تئاتر نیز این اتفاق می افتد.شعر انقلاب را همچنین نمی توان در ساحت فرم بررسی کنیم زیرا در تمام قلمرو های موسیقی شعر سروده شده است و همگی موفق بوده اند. در کل هر گاه بشود رد پای تاریخ و ارزش های انقلاب اسلامی را در قلمرو شعر دید ما می توانیم نام «شعر انقلاب اسلامی» را بر روی آن بگذاریم.
در ادمه این نشست بهمن خلیفه با اشاره به اینکه خانم راکعی از همکاران نزدیک قیصر امین پور در انجمن شاعران ایران بوده اند، از ایشان خواست پیرامون این شاعر فقید و سروده هایش کمی توضیح دهد.
فاطمه راکعی نیز با گرامیداشت یاد و خاطره قیصر امین پور, گفت: در مورد شخصیت قیصر سوالات  گوناگونی به نظر می رسد و همیشه نیاز به نشست هایی اینچنینی بوده تا بشود جدی تر بدین مقوله پرداخت.
همواره در ابتدای امر از ما می پرسند که قیصر شاعری انقلابی است و یا نه ؟ سوالات بطوری شبهه ناک است و من تا جایی که مقدور باشد, پیرامون آن صحبت می کنم.
مدیر عامل انجمن شاعران ایران در ادامه افزود: قیصر امین پور، سلمان هراتی، سید حسن حسینی و خیلی از دوستان شاعر دیگری که من افتخار آشنایی با آنان را داشتم با شعار جدی «نگاه به آینده و تنفس در زمان حال» جریان شعری را دنبال می کردند. اینها از بطن مردم بودند و با آرمان های امام و شهدا پیش آمدند و همین آرمان ها را در شعر هایشان به تصویر کشیده اند.پس باید بگوییم که قطعا از شاعران انقلاب و دفاع مقدس هستند.
وی تصریح کرد : اگر ما تحولی در شعر این شعرا می بینیم قطعا سیر تفکر طبیعی آنان در آن بعد زمانی خاص بوده است و از روی همین نکته باید پی برد زمانی که قیصر در وصف صلح شعر می گوید دلیل بر این نیست که او مخالف دفاع بوده و زمانی که در وصف جنگ شعر می سروده مخالف صلح بوده است.
در ادامه این نشست مجری برنامه از بهمن قبادی خواست تا پیرامون «مولفه های شعری دوره انقلاب و ویژگی های آن» توضیح دهد و گفت: اگر قبول کنیم که قیصر شاعر انقلاب بوده است، چقدر این مولفه ها در شعر او نمایان است ؟
بهمن قبادی که دیر تر از همه مهمانان به این نشست رسیده بود, جواب پرسش او را منوط به پاسخ گویی به یک پیش شرط دانست : اصولا آیا در دنیا, ادبیاتی را با نام " ادبیات انقلاب " می شناسند و یا نه ؟ به عنوان مثال ادبیات انقلاب فرانسه امری جا افتاده است. به نظر من که چنین اتفاقی افتاده است. ما اگر این فرض را قبول کنیم که ما ادبیاتی را با نام انقلاب ایران داریم می توانیم پیرامون قیصر نیز بهتر صحبت کنیم.
استاد دانشگاه تربیت مدرس در ادامه افزود : ما نمی توانیم قیصر را و بخصوص او را خارج از برهه زمانی این دهه بشناسیم. من یاد داشت های زیادی دارم که نوع تصویر سازی، مضمون و خیال در شعر او شباهت زیادی به سلمان و سید حسن حسینی دارد و اینها همگی از شاعران انقلاب بوده اند.مثلا هم سید حسن و هم قیصر در یک فضای مشترک از جبهه و منا یاد می کنند و این نزدیکی افکار شاعران انقلابی را می رساند.
وی سپس با بر شمردن بعضی از ویژگی های شعر انقلاب خاطر نشان ساخت : قیصر در تعادل و توازن بین صورت و معنا یک استاد حرفه ای بود. روحیه معنوی اثر های او تاثیر مستقیمی از اخلاق خارق العاده او بود. شاید قیصر خیال پردازترین شاعر و خالق استعاره های بدیع نباشد اما او در کمال شاعری همه اینها را دور هم جمع می کرد و در این کار استاد تمام می بود.
وی همچنین تصریح کرد : عده ای می گویند که قیصر به ارزش ها پشت پا زده است و یا اینکه شعر او تراژدیک بوده  است. در حالی که اگر ما با شخصیت او آشنا باشیم شعر قیصر نوستالژی است و همیشه وی دغدغه ارزش گرایی را داشت ضمن اینکه باید گفت: ذات شعر اعتراض را می طلبد و اصلا چنین مطلبی پیرامون وی صدق نمی کند.
در ادامه این نشست دکتر سنگسری با بررسی شعر انقلاب یاد آوری کرد : تمنای من این است که قیصر را فقط در شعر نبینیم. او ویزگی های دیگری همچون نثر فوق العاده، نقادی بی نظیر و هنرمندی به تمام معنا را نیز داشته است و نباید به ساد گی از آنان گذر کنیم.
وی سپس راجع به چشم انداز آینده شعر انقلاب خاطر نشان کرد : من لحظه به لحظه چون با شعر در ارتباطم می توانم به جرات بگویم که این بچه ها دارند پا یشان را بروی شانه بزرگان خود می گذارند و وقتی من سروده های آیینی آنان را می بینم احساس می کنم اتفاق بزرگی درحال شکل گیری است.
وی همچنین تصریح کرد : این روزها این مساله که کتاب های شعر تیراژهایی در حدود هزار تا دو هزار نسخه را دارند عده ای را نگران کرده است,اما باید بدانیم نگاه مخاطب این روزها به چند پدیده است و تمرکزی بر روی یک پدیده ندارد. این روزها اس ام اس، نامه های الکترونیکی، داستان، مینی مال ها و ...همگی باعث می شوند نگاه های مخاطب چند سویه باشد ولی بنده در کل روند شعری در آینده را بسیار مثبت ارزیابی می کنم.
خانم راکعی پیرامون فعالیت های قیصر امین پور در انجمن شاعران ایران و همچنین دفتر شعر جوان گفت : در سال های پیش یک نگرانی در بین ما و بسیاری از دوستان دیگر ایجاد شده بود آن هم بخاطر رواج شعر هایی بدون محتوا و پیام که با نام های مختلف پخش می شد و بیشتر جنبه تمرین شعر را داشت تا خود شعر را!
من یادم می آید آن روزها آقای امین پور می گفتند بگذارید شاعران جوان تجربه ها یشان را بکنند و اگر شاعر باشند خودشان مسیر درست را پیدا می کنند و اگر نه خیلی زودتر از آنچه که فکر کنید خود به خود کنار خواهند رفت .
وی ادمه داد : بنابر این من هم معتقدم شعر آیینی، اجتماعی، وطنی و گاهی هم شعر هایی که اعتراضی هستند , به نوبه ی خود خوب هستند اما باید این را هم بگویم که قیصر در این بین بخاطر داشتن یک منظومه خاص فکری و نگاه معنوی که به هستی و پیرامونش داشت از همان مجموعه های اول این روند را به خوبی طی کرد.به طریقی که در سال های اوایل انقلاب جنبه های مردمی و انقلابی در شعر او نمود بیش تری داشت و در این سال های آخر اندیشه های فلسفی اما چیزی که همیشه در شعر های او پررنگ بود اجتماع و مردم بودند. مثلا مجموعه " دستور زبان عشق " حاصل تاملات وی پیرامون مرگ، زندگی، عشق چیستی و چگونگی اش بود و این سیر طبیعی تحولات او را درون خود نشان می داده است  که این آثار را خلق می کرد.
در پایان این جلسه  دکتر بهمن قبادی در مورد تحولات شعر قیصر, گفت : اصولا شخصیت های چند بعدی این ویژگی را دارند که همیشه داوری جامعه در موردشان مشکل بوده است و قیصر هم از همین دست افراد است. او صرفا یک شاعر نبود. او استاد، محقق، متفکر و شاید هم به جرات باید بگوییم در این سال های آخر به مرزهای نظریه پردازی نزدیک شده بود.
وی همچنین خاطر نشان ساخت : قیصر نمی خواست در هیچ بُعدی حرف اول را بزند و همیشه تعادل و توازن را نگه می داشت. از طرف دیگر او می خواست آدمی باشد که در حوزه اصلاح اجتماعی تنفس کند و این کار سختی بود چرا که چند بعدی بودن انسان را می طلبید.
قیصر همچون مولوی فاصله از درون تا برون را کم کرده بود و آیینه صفت شده بود. او از طرفی می خواست برای روشنفکران پنجره ای باشد و از طرفی می خواست برای دینداران دریچه ای رو به آسمان باشد تا از طریق آن آسمان دین را پهنا ورتر و گسترده تر ببینند.